Güney Afrika’da Şirket Satın Almak: İşler Gerçekte Nerede Ters Gider?

Yazar: Sasha Müller, İş Geliştirme ve Sınır Ötesi M&A Yöneticisi, Anatrica Partners

Yayın: 25 Eylül 2026 – Son güncelleme: 25 Eylül 2026

Yabancı alıcılar, özellikle de Türk sanayi grupları için pratik bir rehber. Anatrica Partners & Vunani olarak Türkiye–Güney Afrika koridorunun iki ucunda da çalışıyoruz.

Güney Afrika’da şirket satın alan çoğu yabancı yatırımcı parasını fiyatta kaybetmez; sormadığı sorularda kaybeder. Fabrika binası satıcının sahibi olduğu ayrı bir şirkete aittir. En büyük müşteri sözleşmesinde kontrol değişikliği (change-of-control) onay şartı vardır. Satıcı, hisse bedeline ilave olarak ortak alacağını (loan account) da geri ödemenizi bekler. Çarpanını ödediğiniz FAVÖK (EBITDA) ise, devraldığınız gün ortadan kalkacak olan ve yerini bordronuzdaki üç yeni maaşa bırakacak olan bir grup şirketine ödenen yönetim ücretini kapsar. Bunların hiçbiri bir teaser’da görünmez. Tümü ikinci ayda karşınıza çıkar.

Anatrica Partners, İstanbul’daki ekibi ve Vunani Corporate Finance ile olan ortaklığı aracılığıyla Johannesburg’da sahada bulunan kadrosuyla Türkiye – Güney Afrika koridorundaki satın almaları yönetmektedir. Aşağıda, Türk sanayi gruplarının bize ilk sorduğu üç soruyla başlayarak, müvekkillerimize herhangi bir imza atmadan önce aktardıklarımız yer almaktadır.

Yabancı yatırımcılar Güney Afrika’dan kâr transfer edebilir mi?

Evet. Yabancı yatırımcılar temettü, faiz ve satış gelirlerini Güney Afrika’dan yurt dışına transfer edebilir. Şartı, sermaye ülkeye ilk girdiğinde yatırımın yetkili döviz bankasında (authorised dealer) doğru kaydedilmesi. Kurallar 2026’da ayrıca sıkılaştı.

“Yerleşik olmayan” şerhini ilk gün doğru alın

Sermayeyi özkaynak olarak getirdiğinizde Güney Afrikalı bankanız hisse senetlerine “non-resident” (yerleşik olmayan) şerhi düşmeli. Döviz Kontrolü Yönetmeliği’nin 14. maddesine göre bu şerh, hisselerin yerleşik olmayan kişiye ait olduğunun tek resmî kanıtı. Gelecekteki temettüleri ve satış gelirlerini ayrı bir SARB (Güney Afrika Merkez Bankası) izni almadan transfer etmenizi sağlayan da bu şerh. Atlarsanız, yıllar sonra en kötü anda düzeltmekle uğraşırsınız.

Ortak kredisini para gönderilmeden tescil ettirin

Bir Güney Afrika şirketine verilen yabancı kredi, yetkili döviz bankasında tescil edilmeli; banka bir elektronik referans numarası verir. Bu numara olmadan Güney Afrikalı iştirak, faiz ödemek ya da anaparayı geri ödemek için yasal olarak döviz alamaz.

Kredi fiyatlaması: SARB faiz tavanları kaldırıldı

Nisan 2026 döviz kontrolü kılavuzları, yurt dışından alınan kredilerdeki SARB faiz tavanlarını kaldırdı; faiz artık piyasa koşullarına göre pazarlık ediliyor. Satın almayı kendi ülkesinden finanse eden yabancı gruplar için bu, ortak kredisi yolunu belirgin biçimde güçlendiriyor.

Transferlerde yeni vergi uyumu kapısı

Yetkili döviz bankaları, SARS (Güney Afrika Gelir İdaresi) vergi uyumunu Uluslararası Transfer için Vergi Uyum Durumu Onayı (AIT) PIN’i ile teyit etmeden artık yurt dışına para gönderemiyor. Birkaç yıllık serbestleşmenin ardından bu ciddi bir sıkılaşma. Biz SARS sürecini, müşteri parayı istediği hafta fark etmek yerine baştan temettü takvimine yerleştiriyoruz.

Türkiye–Güney Afrika çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması

Türkiye ile Güney Afrika arasındaki çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması 6 Aralık 2006’dan beri yürürlükte ve 1 Ocak 2007’den itibaren ödenen tutarlardaki stopajlara uygulanıyor. Anlaşma, iki ülke arasındaki temettü, faiz ve gayrimaddi hak bedeli (royalty) stopajlarını düşürüyor. Bu yüzden holding yapısı kararına baştan dahil edilmeli. Finansman yolu kesinleşmeden önce anlaşma oranlarını doğrudan Türk holdingi ve olası bir ara holding şirketi senaryolarıyla karşılaştırarak modelliyoruz.

Güney Afrikalı müşteriler ödemelerini zamanında yapıyor mu?

Güney Afrika’da özel sektör müşterileri çoğunlukla ticari vadelere uyuyor. Kamu müşterileri ise yasa 30 gün içinde ödemeyi şart koşsa da çoğu zaman uymuyor. İşletme sermayesi modeliniz bu farkı yansıtmalı.

Rakamlar ne gösteriyor

Kamu Maliyesi Yönetimi Kanunu’nun (PFMA) 38(1)(f) maddesi, devleti geçerli faturaları 30 gün içinde ödemekle yükümlü kılıyor. Uygulamada Hazine’nin 2025 ikinci çeyrek verileri, 30 günü geçmiş 95.399 faturanın, toplam 12,4 milyar rand tutarında, hâlâ ödenmediğini gösterdi. Bu, bir önceki çeyreğe göre %17’lik bir kötüleşme. Devlete mal ve hizmet satan şirketler düzenli olarak 60 ila 120 gün bekliyor. Belediyelerde durum daha kötü: belediyelerin Eskom’a borcu 114 milyar randı aştı.

Alacak portföyünü nasıl inceliyoruz

• Alacakları karşı taraf türüne göre ayırın. Ortalama alacak tahsil süresi 45 gün olan bir şirkette bu süre madencilik müşterilerinde 25, belediye müşterilerinde 140 gün olabilir. Bunlar iki ayrı işletme.
• Faturalamayı değil tahsilatı test edin. Son 18 ayın banka tahsilatlarını muhasebe kayıtlarıyla eşleştiriyoruz. Kayda alınan hasılat, bankaya giren hasılatla aynı şey değil.
• Açığı kimin finanse ettiğine bakın. Hedef şirket, geç ödeyen müşterilerine dayanabilmek için kendi tedarikçilerinin vadesini uzatıyorsa, alacak sorununun yanında bir borç sorunu da devralırsınız. Yabancı ortak olarak ilk işiniz vadeleri normale döndürmek olur; bu da ek nakit demek.
• İşletme sermayesini fiyatlayın. Kapanış için mevsimselliğe göre düzeltilmiş normal bir seviyede anlaşın. Güney Afrika’da burada kaybedilen değer, çoğu zaman satın alma fiyatında kaybedilenden fazla.

Buradan çıkan sonuç kamu müşterilerinden kaçmak değil. Onları ya doğru finanse edin ya da fiyata doğru yansıtın.

Yabancı sermayeli şirketler için kamulaştırma gerçek bir risk mi?

Faaliyetteki bir sanayi işletmesi ya da madencilik varlığı için güncel riskler düzenleyici gecikmeler, müşteri ödemeleri ve altyapı. Kamulaştırma bu listenin başında yer almıyor. Tablo, manşetlerin ima ettiğinden daha sakin.

13 sayılı 2024 Kamulaştırma Kanunu’nun durumu

Kamulaştırma Kanunu Ocak 2025’te imzalanarak yasalaştı ama henüz yürürlüğe girmedi: 31. madde, kanunun ancak Cumhurbaşkanı’nın Resmî Gazete’de ilan edeceği bir tarihte yürürlüğe gireceğini söylüyor ve bu ilan henüz yapılmadı. Bu arada Western Cape Yüksek Mahkemesi, Ağustos 2026’da DA, AfriForum ve IRR Legal’ın açtığı anayasaya aykırılık davasını beş gün boyunca dinledi. Sonuç ne olursa olsun iki nokta geçerli. Birincisi, tazminat Anayasa’nın 25. maddesi kapsamında anayasal bir mesele olmaya devam ediyor: tazminat “adil ve hakkaniyete uygun” olmalı. Sıfır tazminat, devletin somut bir davada kazanması gereken bir argüman; genel bir izin sayılmaz. İkincisi, mahkemeler sınırları denetliyor: Mayıs 2026’da Yüksek Temyiz Mahkemesi (City of Tshwane v Summer Season Trading 63), belediyenin yasal yetkisi olmadığı gerekçesiyle bir belediye kamulaştırmasının iptalini onadı.

Yabancı yatırımcıyı ne koruyor: Yatırımların Korunması Kanunu

2015 tarihli Yatırımların Korunması Kanunu (Protection of Investment Act), yabancı yatırımcılara ulusal muamele güvencesi veriyor: benzer koşullardaki Güney Afrikalı yatırımcılardan daha olumsuz muamele göremezler. Kanun, yatırımcı-devlet uluslararası tahkimini öngörmüyor. Uyuşmazlıklar Güney Afrika mahkemelerinde görülüyor; Ticaret, Sanayi ve Rekabet Bakanlığı (DTIC) nezdinde arabuluculuk yolu da var. Uyuşmazlık çözüm hükümlerinizi ve yerel ortak seçiminizi bunu bilerek kurgulayın.

Kurucu yönetimindeki şirket mi, kurumsal carve-out mu: karşınızdaki satıcı hangisi?

Güney Afrika şu anda piyasanın iki zıt ucundan satıcı çıkarıyor: halefi olmayan, yaşı ilerlemiş kurucular ve ana faaliyet alanı dışındaki birimlerini satan büyük gruplar. Bu iki satıcı bambaşka anlaşmalar gerektiriyor. Alıcılar ikisine aynı şekilde yaklaştığında fazla ödüyor.

Birinci yol: kurucu yönetimindeki orta ölçekli şirket

Burada sıkıntılı bir varlık değil, bir fırsat var. Tek şartla: kurucu telefonlarına bakmayı bıraktığı gün müşteri ilişkilerine ne olacağını cevaplayabilmek. İlk toplantıda iki şey soruyoruz: gerçekte ne kadarını satmak istiyorsunuz ve şirkette kalmayı düşünüyor musunuz? “Yüzde yüz, üç ay içinde çıkıyorum” ile “yüzde altmış, beş yıl daha ben yöneteceğim” apayrı iki anlaşma.

İkinci yol: kurumsal carve-out

Gerçek ölçekteki varlıklar burada ve ülkeye dışarıdan gelen alıcıların çoğu bu alanı izlemiyor. Bazı gruplar portföyünü optimize ediyor, bazıları baskı altında nakit topluyor. Varlık aynı görünebilir; pazarlık pozisyonu aynı olmaz. Kamuya açık kayıtlar yönü gösteriyor. Anglo American, platin işini Mayıs 2025’te Valterra Platinum adıyla ayırdı; De Beers yapılandırılmış bir satış sürecinde ve Temmuz 2026’da tercih edilen teklif sahibi açıklandı; Anglo–Teck birleşmesi 2026–27 boyunca tamamlanıyor. Mayıs 2026’da Anglo, Avustralya’daki metalurjik kömür madenlerini 3,875 milyar dolara varan bir bedelle Dhilmar’a satmayı kabul etti; kapanışın 2027’nin ilk çeyreğinde olması bekleniyor. Bu satış, De Beers’ta 2024 için 2,9 milyar dolarlık ve 2025 için 2,3 milyar dolarlık değer düşüklüklerinin ardından geldi. De Beers da 2024’ten beri yıllık 100 milyon doları aşan genel gideri kesen ve ana faaliyet dışı varlıkları satan ya da kapatan bir program yürütüyor. Manşetlerin listelemediği şey, bu süreçlerden dökülen ikinci ve üçüncü kademe varlıklar: kuyular, tesisler, hizmet birimleri, lojistik kolları, ana faaliyet dışı ferroalyaj ve endüstriyel mineral operasyonları. Bunların çoğu hiç resmî ihaleye çıkmıyor, çünkü satıcı gösterişli bir yarışma değil, hız ve kesinlik istiyor. Bu anlaşmalarda kapanış kesinliği, satıcıların açıkça kabul ettiğinden daha sık fiyatın önüne geçiyor. Anatrica’nın odaklandığı alan da burası.

Hisse devri mi, varlık devri mi?

Hisse devrinde şirketi tüm geçmişiyle birlikte satın alırsınız. Varlık devrinde seçtiğiniz varlıkları alırsınız ve her sözleşme, izin ve lisansı ayrı ayrı devralmanız gerekir. Bu tercih, geçmişin yükünü kimin taşıyacağını belirler.

197. madde: çalışanlar işletmeyle birlikte gelir

Bir işletme faaliyetteki işletme olarak devredildiğinde, Çalışma İlişkileri Kanunu’nun 197. maddesi iş sözleşmelerini otomatik olarak yeni işverene geçirir. Makineleri alıp çalışanları geride bırakamazsınız. Kadro planınızı buna göre bütçeleyin ve çalışanlarla açık konuşun; sendikalar zaten açık konuşacak. Varlık devrinde üretim, kimsenin listeye yazmadığı tek bir izin yüzünden de durabilir. Bu yüzden devir listesini satır satır çıkarıyoruz.

Durum tespiti (due diligence): Güney Afrika satın almalarında değerin sızdığı yerler

Güney Afrika’da durum tespitinin amacı, raporlanan rakamları gerçekte sahip olacağınız bağımsız işletmeden ayırmak. En çok üstüne gittiğimiz alanlar şunlar.

Kâr kalitesi

Tek seferlik gelirleri çıkarıyor, sonra ortadan kalkmayacak giderleri geri ekliyoruz: grup yönetim ücreti, ortak kullanılan muhasebeci, bordroda görünen ve gerçekten çalışan aile üyesi. Yıl sonundaki satış sıçramasının tahsil edilip edilmediğine, iskonto ve iadelere bakıyor; kesinleşmiş siparişleri umut edilenlerden ayırıyoruz.

Gerçek kapasite ve etiket kapasitesi

Makinenin etiketindeki kapasite bir pazarlama belgesi. Gerçek üretim; arızalara, vardiya düzenine, hammadde tedarikine, suya ve elektriğe bağlı. Biz broşürü değil bakım kayıtlarını okuyor, üretim alanını geziyoruz.

Kimsenin üçüncü aya kadar sormadığı carve-out kontrolleri

• Ana şirket gerçekte neler sağlıyordu? Hazine, satın alma gücü, sigorta, BT, hukuk, mühendislik, ortak iş güvenliği ve çevre yönetimi. Raporlanan FAVÖK ya lehte bir maliyet dağıtımıyla şişirilmiş ya da keyfi bir dağıtımla ezilmiş oluyor; ikisi de bağımsız rakam değil. Bağımsız rakamı sıfırdan kuruyor, ardından bitiş tarihi ve fiyatı belli bir geçiş dönemi hizmet sözleşmesi (TSA) müzakere ediyoruz. El sıkışmayla yetinmiyoruz.
• Grup içi transfer fiyatlaması. Operasyon kardeş bir şirkete satış yapıyorsa (konsantreyi grubun izabe tesisine, parçaları grubun montaj fabrikasına) o fiyat bir piyasa fiyatı değil, şirket içi bir muhasebe tercihi. Getiriyi modellemeden önce emsallere uygun fiyatı modelleyin.
• Ortak altyapı. Kuyular, atık barajları, zenginleştirme tesisleri, su hakları, trafo merkezleri, demiryolu bağlantı hatları. Neyin size ait olduğunu, hangisi üzerinde irtifak hakkınız bulunduğunu ve neyin satıcının iyi niyetine bağlı olduğunu netleştirin. Üçüncüsü bir hak sayılmaz.
• Maden ruhsatları ve bakanlık onayı. Bir madencilik ya da arama ruhsatının devri, MPRDA’nın 11. maddesi uyarınca bakanlık onayı gerektirir. B-BBEE ortaklık, topluluk ve Sosyal ve İşgücü Planı (SLP) yükümlülükleri de ruhsatla birlikte devrolur. Bu süre haftalarla değil çeyreklerle ölçülür. 2025 tarihli Maden Kaynaklarının Geliştirilmesi Kanun Tasarısı hâlâ görüşülüyor; yani durum tespitini yaptığınız çerçeve, kapanışı yaptığınız çerçeve olmayabilir.
• Rehabilitasyon ve kapanış yükümlülüğü. Kapanış maliyeti değerlendirmesini, ayrılan finansal karşılığı ve bunun nasıl fonlandığını (vakıf, teminat ya da sigorta) öğrenin. Bu enstrümanın size devredilip devredilmediğini ya da ilk gün yenilenmesi gerekip gerekmediğini netleştirin. Deneyimimize göre Güney Afrika madencilik carve-out’larında modellerde en çok eksik hesaplanan rakam bu.
• Varlık neden gerçekten ana faaliyet dışı? “Portföy sadeleştirme” ile “düzeltemediğimiz varlık” aynı basın bültenini üretir. İpucu yatırım harcaması geçmişinde: üç yıldır idame yatırımı yapılmayan bir varlık sadeleştirilmiyor, elden çıkarılıyor.

Sıkıntılı satışlar ve business rescue

Business rescue (Güney Afrika’nın konkordatoya benzeyen kurtarma süreci) içinden satın almak size hız kazandırır ama beyan ve taahhüt korumasını kaybettirir. Kurtarma uzmanı çok az güvence verir; şartları alacaklılarla yapılan uzlaşma belirler. Varlığı olduğu gibi alırsınız. Korumanız fiyatta ve kendi doğruladıklarınızda.

Kurumsal kayıtların düzeni

CIPC (şirketler sicili) kayıtlarını pay defteriyle, MOI’yi (esas sözleşme) ortaklık sözleşmesiyle karşılaştırıyor; devir yetkisini, hisseler üzerindeki teminatları, ortak cari hesaplarını, garantileri ve ilişkili taraf kiralarını kontrol ediyoruz. Güney Afrika şirketleri çoğu zaman özünde derli toplu, kâğıt üzerinde dağınık. Bu düzeltilebilir, ama yalnızca imzadan önce.

2026’da Rekabet Komisyonu birleşme kontrolü

Güney Afrika’da birleşme kontrolü hem rekabeti hem kamu yararını inceliyor. Bir carve-out’ta bu inceleme formalite değil, yapılandırmanın temel girdilerinden biri. Eşikler 1 Mayıs 2026’da değişti (2017’den bu yana ilk revizyon); eski rakamlarla yapılmış her hesabı yeniden yapmak gerekiyor.

Kamu yararı, rekabet sorunu olmasa da uygulanıyor

Rekabet Kanunu’nun 12A(1A) maddesi, Komisyon’u ve Rekabet Mahkemesi’ni (Tribunal) rekabet sorunu doğurmayan birleşmelerde bile kamu yararı etkenlerini değerlendirmekle yükümlü kılıyor: istihdam, küçük işletmeler ve HDP’lere ait işletmeler, ulusal sanayinin uluslararası rekabet gücü ve ortaklığın tarihsel olarak dezavantajlı kişilere ve çalışanlara yayılması.

Asıl mesele ortaklık yapısı

Komisyon’un revize kılavuzları, yabancıdan yabancıya işlemler ve rekabet sorunu olmayan özel sermaye (private equity) işlemleri dahil neredeyse her birleşmeye, ortaklığın yaygınlaştırılması yönünde olumlu bir yükümlülük yüklüyor. Standart çözümler çalışan hisse sahipliği programı (ESOP) tahsisleri, HDP alıcılara azınlık hisse satışı ya da elden çıkarmalar oldu; oranlar genellikle %5 ile %25 arasında. Bir ESOP’un özkaynağın %5 ila %10’unu, geniş bir çalışan tabanına yayılmış şekilde tutması bekleniyor. Emsal gerçek: Burger King işlemi, HDP ortaklığı %68’den sıfıra düşeceği için önce yasaklandı; ancak bir ESOP efektif %5 pay aldıktan sonra onaylandı. Carve-out’larda sonuç doğrudan. Varlık güçlü bir dönüşüm (empowerment) profiline sahip bir grubun içindeyse ve sizin satın alma şirketinizin böyle bir profili yoksa, nötr kalmazsınız; oranı seyreltirsiniz. Bunu Komisyon gündeme getirdikten sonra değil, yapılandırma aşamasında çözün.

Ulusal güvenlik incelemesi

Cumhurbaşkanınca atanan bir komite, yabancı bir alıcının taraf olduğu bir birleşmeyi ulusal güvenlik gerekçesiyle engelleyebilir. Kapsamdaki sektörler arasında enerji, madencilik, bankacılık, sigorta ve savunma var.

Bu onayları bilinçli bir sırayla ve paralel yürütmek, aynı şeyi düşünmemiş rakip bir teklif sahibine karşı rekabet avantajı sağlar. Geç fark edildiğinde anlaşmaları öldüren de bu. Tavsiyemiz hukuki değil ticari: istihdam ve ortaklık hikâyesini başvurunun ilk taslağına koyun. İnandırıcı bir dönüşüm önerisiyle gelen işlemler, buna mecbur olup olmadıklarını tartışarak gelenlerden daha hızlı ve daha temiz onay alıyor.

Teklifinizi karşılaştırılabilir kılacak şekilde nasıl kurarsınız

Net bir teklif, fiyatın tam olarak neyi temsil ettiğini söyler. Borç ve nakit düşülmeden önceki firma değeri, satıcının hisseleri için eline geçecek tutar değil.

• Ortak cari hesapları: satıcıya olan bir borç geri ödenecekse, bunu hisse bedelinin yanında gösterin. Aynı tutarı hem bedelin içinde hem yanında göstermeyin.
• Büyüme sermayesi: mevcut hisseler için satıcıya ödenen para şirkete girmez. Kapasite artışı ayrı bir finansman; ayrıca kararlaştırılır ve kullanımı belgelenir.
• Kötü senaryolar: düşük satışları, gecikmeli tahsilatları ve kur hareketlerini modelleyin. Geliriniz rand, borcunuz dolar, avro ya da TL cinsindense, %15’lik bir kur hareketinin borç karşılama oranlarınıza etkisini test edin. Bu piyasada bu karamsarlık sayılmaz; sıradan bir iş günü.

Güney Afrika’da şirket satın almak ne kadar sürer?

Standart bir takvim yok. Birleşme eşiklerinin altında kalan, kurucu yönetimindeki temiz bir işlem birkaç ay sürer. 11. madde onayı, birleşme izni ve geçiş dönemi hizmet sözleşmesi gerektiren bir carve-out için yaklaşık bir yıl planlayın. Uzun süren işlemlerde ara dönemin de kendi yapısı olmalı: koşullar, sorumluluklar, son tarihler, banka yetkileri, müşteri iletişimi ve satıcı desteğinin kapsamı ile süresi.

Sıkça sorulan sorular

Yabancı bir şirket Güney Afrika’daki bir işletmenin %100’üne sahip olabilir mi?

Çoğu sektörde evet. Uygulamada maden ruhsatları B-BBEE ortaklık yükümlülükleri taşıyor ve Rekabet Komisyonu onayları giderek daha sık ESOP gibi ortaklık koşullarıyla geliyor. Bu yüzden imzadaki %100, kapanışta %100 anlamına gelmeyebilir.

Güney Afrika’ya yatırım için SARB onayı gerekir mi?

Standart bir özkaynak yatırımında süreç ayrı bir SARB başvurusuyla değil, yetkili döviz bankanız üzerinden yürür: banka hisse senetlerine “non-resident” şerhi düşer ve varsa ortak kredisini tescil eder. Girişte bunu doğru yapmak, sonraki kâr transferlerini sorunsuz kılar.

Yalnızca varlıkları satın alırsam çalışanlar da bana geçer mi?

İşletme faaliyetteki işletme olarak devrediliyorsa evet. Çalışma İlişkileri Kanunu’nun 197. maddesi iş sözleşmelerini otomatik olarak yeni işverene geçirir.

2026’da Güney Afrika’da birleşme bildirim eşikleri nedir?

1 Mayıs 2026’dan itibaren orta ölçekli birleşmeler 1 milyar rand toplam ve 200 milyon rand hedef şirket cirosu ya da aktifinde, büyük birleşmeler ise 9,5 milyar rand ve 280 milyon randda bildirime tabi. Başvuru ücretleri sırasıyla 220.000 rand ve 735.000 rand.

MPRDA 11. madde onayı ne kadar sürer?

Haftalarla değil çeyreklerle ölçülür. Birleşme izninden sonra değil, onunla paralel yürütülmeli.

Carve-out’ta geçiş dönemi hizmet sözleşmesi (TSA) nedir?

Geçiş dönemi hizmet sözleşmesi (Transitional Services Agreement, TSA), satıcı grubun BT, hazine ya da satın alma gibi hizmetleri kapanıştan sonra belirli bir süre ve fiyat karşılığında ayrılan işletmeye sağlamaya devam ettiği sözleşme. Bu sözleşme yoksa alıcı, bu fonksiyonların maliyetiyle ilk günden karşı karşıya kalır.

Nereden başlamalı

Henüz bir hedef belirlemediyseniz bize sektörünüzü, bütçenizi, almak istediğiniz pay oranını ve şirketten ne beklediğinizi anlatın. Zaten görüşme aşamasındaysanız mali tabloları, satıcının fiyat beklentisini ve işlemin kapsamını gönderin; iki hafta içinde durum tespitine para harcamaya değip değmeyeceğini söyleyelim. Anatrica Partners & Vunani, Güney Afrika’daki satın almalarda hedef araştırması, finansal durum tespiti, teklif yapılandırması, düzenleyici onayların sıralanması ve ortaklık ile finansman tasarımını üstleniyor. Şirket alım danışmanlığı hizmetimizi inceleyebilir, şirket değerleme yöntemlerine nasıl yaklaştığımızı okuyabilir ya da iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. Müşterilerimize ne zaman masadan kalkmaları gerektiğini de söylüyoruz. Bu, kazandığımız her pazarlıktan daha fazla para kurtardı. Hâlâ sektör mü seçiyorsunuz? Tamamlayıcı yazımızı okuyun: 2026’da Güney Afrika: Türk sermayesi için fırsatlar var mı?

Yazar hakkında

Sasha Müller, Anatrica Partners’ta İş Geliştirme ve Sınır Ötesi M&A Yöneticisi. LinkedIn

---

Kaynaklar

Döviz kontrolü ve kâr transferi

1. Navigating South African Exchange Control for Foreign Firms — Lawzana
2. SARS and SARB decide whether your funds can leave South Africa — Tax Consulting SA
3. SA Exchange Control Regulations Suddenly Tightens Up — Regan van Rooy
4. Double Taxation Agreements & Protocols — South African Revenue Service (Türkiye anlaşması, Government Gazette No. 29464, 11 Aralık 2006)

Ödeme davranışı

5. South Africa 30-Day Government Payment Rule
6. Urgent action needed: Late payments threaten South African small businesses — IOL Business Report
7. Government Payment Delays South Africa — Sourcefin
8. Load shedding is over – and that’s exposing a new energy crisis — TechCentral

Mülkiyet hakları ve yatırımcı koruması

9. City of Tshwane Metropolitan Municipality v Summer Season Trading 63 (Pty) Ltd [2026] ZASCA 81 — SAFLII
10. SCA’s property rights ruling has lessons for new expropriation law — Moonstone
11. Unpacked: Each party’s arguments in the Expropriation Act case — Daily Maverick
12. Protection of foreign investments in South Africa — Global Arbitration News

Kurumsal carve-out’lar

13. South Africa’s mining companies: the 2026 landscape — ProjectsIQ
14. Anglo American agrees sale of steelmaking coal business for up to US$3.875 billion in cash — Anglo American, 18 Mayıs 2026
15. Anglo American Takes Fresh $2.3 Billion Hit on De Beers — Ecofin Agency
16. De Beers group sets out portfolio and organisational actions — De Beers Group

Maden ruhsatları

17. African mining in 2026 – policy shifts and increasing investment — African Mining

Birleşme kontrolü

18. South African Merger Control When Buying a Local Business (2026) — MJ Kotze Inc
19. Politics of the Deal: Public Interest Impacting M&A — Mondaq
20. Final Guidelines on the revised approach to public interest in merger control — Bowmans
21. Recent Competition Tribunal case clarifies approach to ownership conditions — Werksmans
22. Merger thresholds — Competition Commission South Africa

İstihdam devri

23. Labour Relations Act 66 of 1995 — South African Government